Phong thủy
Cách Bày Bàn Thờ Gia Tiên Đúng Phong Thủy: Hướng Dẫn Chi Tiết Rước Tài Lộc, Bình An
Cách bày bàn thờ gia tiên đúng phong thủy đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc về vị trí (tọa cát), hướng (hướng cát), kích thước theo thước Lỗ Ban và cách sắp xếp vật phẩm thờ cúng đầy đủ, trang nghiêm. Việc bài trí bàn thờ đúng chuẩn vừa thể hiện lòng thành kính “uống nước nhớ nguồn” vừa là yếu tố quan trọng giúp gia đạo yên ấm, thu hút vượng khí, tài lộc và may mắn.
Hướng dẫn chi tiết dưới đây từ Xưởng Gốm Sứ Bát Tràng sẽ giúp bạn thực hiện việc bày biện các món đồ thờ trên bàn thờ gia tiên một cách chính xác và trọn vẹn nhất.
Các nguyên tắc cốt lõi cần nắm vững trước khi lập bàn thờ
Trước khi bắt tay vào việc sắp xếp, gia chủ cần hiểu rõ 4 nguyên tắc nền tảng để đảm bảo không gian thờ cúng được thiết lập một cách chuẩn mực và trang trọng nhất.
Nguyên tắc 1: “Nhất vị, nhị hướng” – Vị trí và hướng là quan trọng nhất
Đây là nguyên tắc vàng trong phong thủy phòng thờ. “Vị” (vị trí) và “Hướng” là hai yếu tố có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến năng lượng của không gian thờ cúng.
Một vị trí “tọa cát” (đặt ở nơi tốt) và một hướng “hướng cát” (nhìn về hướng tốt) sẽ giúp thu nạp những luồng khí tích cực, mang lại may mắn. Ngược lại, nếu đặt sai vị trí hoặc hướng, có thể gây ra những ảnh hưởng không tốt đến vận khí của cả gia đình.
Bàn thờ gia tiên thường đặt ở vị trí và hướng tốt nhất, đẹp nhất trong ngôi nhà
Nguyên tắc 2: Sự trang nghiêm, sạch sẽ và tĩnh tại
Bàn thờ là nơi linh thiêng nhất trong nhà, do đó phải luôn được giữ gìn sạch sẽ, gọn gàng và trang nghiêm. Không gian thờ cúng cần sự tĩnh tại, yên tĩnh, tránh đặt ở những nơi ồn ào, gần lối đi lại nhiều hoặc những khu vực ô uế như nhà vệ sinh, nhà bếp. Sự thanh tịnh của không gian thờ cúng thể hiện sự tôn kính của con cháu đối với ông bà tổ tiên.
Nguyên tắc 3: Đầy đủ các vật phẩm thờ cúng cơ bản
Một bàn thờ gia tiên đúng chuẩn cần có đầy đủ các vật phẩm thờ cúng cơ bản. Mỗi vật phẩm đều mang một ý nghĩa riêng, cùng nhau tạo nên một không gian thờ tự trọn vẹn.
Các món đồ thờ cúng không thể thiếu bao gồm: bát hương, di ảnh, đèn thờ, lọ hoa, mâm bồng, kỷ chén thờ… Việc lựa chọn những vật phẩm chất lượng, đồng bộ như bộ đồ thờ gốm sứ Bát Tràng sẽ giúp bàn thờ thêm phần trang trọng.
Bàn thờ bày biện các món đồ thờ cúng đầy đủ, góp phần cho không gian thờ tự trang trọng
Nguyên tắc 4: Chọn kích thước bàn thờ theo thước Lỗ Ban
Kích thước của bàn thờ (cả bàn thờ treo tường và tủ thờ) nên được lựa chọn cẩn thận dựa trên thước Lỗ Ban chuyên dụng cho âm phần và thờ cúng. Việc chọn kích thước rơi vào các cung tốt sẽ mang lại may mắn, tài lộc và bình an cho gia đình.
Các cung tốt trên thước Lỗ Ban (Phú Quý, Tiến Bảo, Tài Lộc)
Khi chọn kích thước, gia chủ nên ưu tiên các số đo rơi vào những cung màu đỏ trên thước Lỗ Ban. Các cung tốt thường được sử dụng cho bàn thờ bao gồm:
- Cung Tài Lộc: Mang ý nghĩa may mắn về tiền bạc, của cải.
- Cung Quý Tử: Cầu mong gia đình có con cháu thông minh, hiếu thảo.
- Cung Phú Quý: Tượng trưng cho sự giàu sang, sung túc.
- Cung Tiến Bảo: Mang lại tài lộc, được của cải quý báu.
Việc lựa chọn kích thước phù hợp không chỉ đảm bảo yếu tố thẩm mỹ mà còn mang ý nghĩa phong thủy sâu sắc.
Gợi ý kích thước phổ biến cho bàn thờ treo và tủ thờ
Dưới đây là một số kích thước chuẩn phong thủy theo thước Lỗ Ban mà bạn có thể tham khảo:
Lựa chọn kích cỡ bàn thờ phù hợp theo cung tốt, phù hợp với số lượng các món đồ thờ
- Đối với bàn thờ treo tường:
- Sâu 48cm (Hỷ Sự) x Rộng 81cm (Tài Lộc)
- Sâu 49,5cm (Tài Vượng) x Rộng 95cm (Tài Vượng)
- Sâu 56cm (Tài Vượng) x Rộng 95cm (Tài Vượng)
- Sâu 61cm (Tài Lộc) x Rộng 107cm (Quý Tử)
- Đối với tủ thờ, bàn thờ đứng:
- Chiều dài: 127cm, 157cm, 175cm, 197cm, 217cm…
- Chiều rộng (sâu): 61cm, 69cm, 81cm, 97cm, 107cm, 117cm…
- Chiều cao: 127cm
Hướng dẫn chọn vị trí và hướng đặt bàn thờ gia tiên chuẩn phong thủy
Việc xác định vị trí và hướng đặt bàn thờ là bước đầu tiên và quan trọng nhất, quyết định đến 80% yếu tố phong thủy của không gian thờ cúng.
Cách xác định vị trí đặt bàn thờ trong nhà
Chọn vị trí đặt bàn thờ cần dựa trên sự tôn nghiêm, trang trọng và tránh các luồng khí tiêu cực. Một vị trí tốt sẽ giúp gia tiên “an vị” và phù hộ cho con cháu.
Vị trí lý tưởng: Tại không gian trang trọng nhất của ngôi nhà (thường là phòng khách hoặc phòng thờ riêng)
Vị trí tốt nhất để đặt bàn thờ là ở trung tâm ngôi nhà, tại không gian trang trọng nhất như phòng thờ, phòng khách. Bàn thờ nên được đặt dựa vào một bức tường vững chãi, không có cửa sổ phía sau.
Với những gia đình có điều kiện, việc thiết kế một phòng thờ riêng biệt, yên tĩnh là lựa chọn lý tưởng nhất để đảm bảo sự thanh tịnh tuyệt đối.
Bàn thờ nên được dựa vào vách tường chắc chắn
Gia chủ cần tuyệt đối tránh đặt bàn thờ ở những vị trí sau đây để không phạm phải điều cấm kỵ:
- Đối diện cửa chính hoặc cửa ra vào: Vị trí này có gió lùa và sát khí từ bên ngoài xộc thẳng vào, làm động không gian thờ cúng, khiến gia tiên khó an vị.
- Đối diện nhà vệ sinh, nhà tắm, nhà bếp: Đây là những khu vực có nhiều uế khí, âm khí nặng, đặt bàn thờ ở đây là một sự bất kính lớn.
- Dưới xà ngang nhà: Xà ngang tạo ra áp lực, đè nén xuống bàn thờ, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và tài vận của gia chủ.
- Nơi ồn ào, gần loa đài, tivi: Sự ồn ào sẽ làm mất đi sự thanh tịnh, trang nghiêm của không gian thờ cúng.
Cách xác định hướng đặt bàn thờ theo tuổi gia chủ
Sau khi chọn được vị trí, việc tiếp theo là xác định hướng đặt bàn thờ. Hướng bàn thờ thường được xác định theo tuổi (cung mệnh) của người đàn ông trụ cột trong gia đình.
Giải thích về cung mệnh Đông Tứ Mệnh và Tây Tứ Mệnh
Trong phong thủy Bát Trạch, mỗi người sinh ra sẽ thuộc một trong hai nhóm cung mệnh là Đông Tứ Mệnh hoặc Tây Tứ Mệnh.
- Người thuộc Đông Tứ Mệnh hợp với các hướng thuộc Đông Tứ Trạch: Bắc (Khảm), Nam (Ly), Đông (Chấn), Đông Nam (Tốn).
- Người thuộc Tây Tứ Mệnh hợp với các hướng thuộc Tây Tứ Trạch: Tây (Đoài), Tây Bắc (Càn), Tây Nam (Khôn), Đông Bắc (Cấn).
Đặt bàn thờ theo hướng hợp mệnh sẽ giúp gia chủ nhận được nhiều may mắn và vượng khí.
Bảng tra cứu hướng tốt theo cung mệnh của gia chủ
Để xác định cung mệnh, bạn có thể dựa vào năm sinh âm lịch. Dưới đây là bảng tra cứu nhanh giúp bạn xác định hướng tốt để đặt bàn thờ:
| Cung Mệnh | Nhóm Mệnh | Các Hướng Tốt |
|---|---|---|
| Khảm, Ly, Chấn, Tốn | Đông Tứ Mệnh | Bắc, Nam, Đông, Đông Nam |
| Càn, Khôn, Cấn, Đoài | Tây Tứ Mệnh | Tây, Tây Bắc, Tây Nam, Đông Bắc |
Lưu ý: Để biết chính xác năm sinh của mình thuộc cung mệnh nào, bạn có thể sử dụng các công cụ tính toán cung mệnh online hoặc tham khảo ý kiến của các chuyên gia phong thủy.
Sơ đồ bài trí bàn thờ gia tiên đầy đủ và chi tiết nhất
Sắp xếp các vật phẩm trên bàn thờ một cách đúng trật tự không chỉ giúp không gian thờ cúng gọn gàng, trang nghiêm mà còn thể hiện sự am hiểu và lòng thành kính của gia chủ.
Bàn thờ gia tiên cơ bản gồm những gì?
Một bộ đồ thờ cúng đầy đủ thường bao gồm các vật phẩm sau, mỗi thứ đều mang một ý nghĩa riêng biệt trong ngũ hành và tâm linh.
- Khám thờ / Ngai thờ / Ỷ thờ
Đây là nơi an vị của các vị Thần linh, tổ tiên, thường được đặt ở vị trí cao nhất và trang trọng nhất trên bàn thờ.
- Di ảnh thờ
Là ảnh của người đã khuất, được đặt trang trọng để con cháu tưởng nhớ. Di ảnh cần được đặt theo thứ tự vai vế.
- Bát hương (quan trọng nhất trên bàn thờ)
Là vật phẩm quan trọng nhất, được xem là “ngôi nhà” để các vị Thần linh, Gia tiên ngự về. Bát hương là nơi con cháu thắp hương kết nối tâm linh.
Bát hương gốm sứ dùng để thắp hương mỗi khi thờ cúng
- Đèn thờ (Đèn dầu hoặc đèn điện)
Tượng trưng cho ánh sáng trí tuệ, cho mặt trời (Thái Dương) và mặt trăng (Thái Âm), giúp xua đuổi tà khí và giữ cho không gian thờ cúng luôn ấm áp.
- Lọ hoa / Lộc bình
Dùng để cắm hoa tươi dâng lên tổ tiên, mang ý nghĩa dâng những điều tốt đẹp, thơm thảo. Lọ hoa hay lộc bình còn giúp tăng sinh khí cho không gian thờ cúng.
- Mâm bồng (Đĩa đựng hoa quả)
Dùng để đựng hoa quả, bánh kẹo, trầu cau… dâng cúng. Mâm bồng thường được làm từ gốm sứ, đồng hoặc gỗ, thể hiện lòng thành của con cháu.
Mâm bồng có kích cỡ lớn, chân đế vững chãi, phù hợp đựng hoa quả thờ cúng
- Kỷ chén thờ (3 hoặc 5 chén)
Dùng để đựng nước hoặc rượu khi cúng. Số 3 tượng trưng cho việc thờ Thần, Gia tiên, Bà Cô. Số 5 tượng trưng cho Ngũ hành hoặc dâng cúng cho 5 đời tổ tiên.
- Ống đựng hương
Giúp bàn thờ gọn gàng, sạch sẽ, dùng để đựng hương hoặc đũa thờ.
Ống đựng hương thiết kế đồng bộ hoa văn với bộ đồ thờ tinh xảo
- Chóe thờ (Đựng gạo, muối, nước)
Ba hũ nhỏ đựng gạo, muối và nước sạch, tượng trưng cho sự no đủ, sung túc và thanh tịnh mà con cháu mong muốn dâng lên ông bà.
Sơ đồ chi tiết cách sắp xếp các vật phẩm trên bàn thờ
Dưới đây là hướng dẫn chi tiết về vị trí của từng vật phẩm trên bàn thờ gia tiên, giúp bạn dễ dàng bài trí một cách chuẩn xác nhất.
- Vị trí cao nhất: Đặt Khám thờ/Ngai thờ ở chính giữa, sát vách tường
Ngai thờ hoặc khám thờ phải được đặt ở vị trí cao nhất, trang trọng nhất, ở chính giữa và sát vào vách tường phía sau bàn thờ.
- Vị trí đặt Di ảnh thờ: Theo nguyên tắc “Tả Nam Hữu Nữ”
Di ảnh thờ được đặt hai bên ngai thờ. Theo quy tắc từ bàn thờ nhìn vào: di ảnh của cụ ông đặt bên phải, di ảnh của cụ bà đặt bên trái. Quy tắc này thể hiện sự tôn trọng trật tự, vai vế trong gia đình.
- Vị trí đặt Bát hương: Đặt phía trước di ảnh, là trung tâm của bàn thờ
Bát hương luôn được đặt ở vị trí trung tâm, phía trước di ảnh. Đây là vật phẩm quan trọng nhất, là nơi hội tụ linh khí.
Cách sắp xếp 3 bát hương gồm bát hương thờ Thần linh ở giữa và cao nhất, hai bên là bát hương thờ Gia tiên và Bà Cô Ông Mãnh, cụ thể như sau:
-
- Bát hương ở giữa: To nhất và cao nhất, dùng để thờ các vị Thần linh (Thần Thổ Công, Thần Tài…).
- Bát hương bên phải (nhìn từ ngoài vào): Thờ Gia tiên, tiền tổ dòng họ.
- Bát hương bên trái (nhìn từ ngoài vào): Thờ Bà Cô, Ông Mãnh (những người mất trẻ trong dòng họ).
- Vị trí đặt Đèn thờ: Đặt 2 bên góc ngoài cùng của bàn thờ
Hai đèn thờ (đèn dầu hoặc đèn điện) được đặt cân xứng ở hai góc ngoài cùng của bàn thờ. Đèn thờ giữ cho không gian thờ cúng luôn có ánh sáng và sự ấm cúng.
- Vị trí đặt Lọ hoa và Mâm bồng: Theo nguyên tắc “Đông bình, Tây quả”
Đây là một quy tắc bài trí phổ biến. Nhìn từ ngoài vào, lọ hoa (bình) sẽ được đặt ở phía Đông (bên tay phải), còn mâm ngũ quả sẽ được đặt ở phía Tây (bên tay trái). Nguyên tắc này dựa trên quy luật tự nhiên: mặt trời mọc ở hướng Đông, đơm hoa (bình), rồi kết trái (quả) ở hướng Tây.
- Vị trí đặt Kỷ chén thờ: Đặt phía trước bát hương
Kỷ 3 hoặc 5 chén nước sạch (hoặc rượu) được đặt ngay ngắn ở phía trước bát hương.
- Vị trí đặt các vật phẩm khác (ống hương, chóe thờ)
Ống đựng hương thường được đặt bên phải, cạnh mâm ngũ quả. Ba chóe thờ (muối – gạo – nước) được đặt phía trước bát hương, sau kỷ chén thờ.
Những điều kiêng kỵ khi thờ cúng để tránh phạm phải bề trên
Để việc thờ cúng được trọn vẹn và thể hiện đầy đủ lòng thành, gia chủ cần nắm rõ và tránh những điều kiêng kỵ sau đây.
Kiêng kỵ về vị trí và hướng đặt đã nêu ở trên
Như đã phân tích chi tiết, tuyệt đối không đặt bàn thờ ở những vị trí cấm kỵ như đối diện nhà vệ sinh, dưới xà ngang, gần nơi ồn ào… Việc đặt sai vị trí và hướng là điều đại kỵ, có thể ảnh hưởng xấu đến vận khí của cả gia đình.
Kiêng kỵ về đồ lễ dâng cúng
Lễ vật dâng cúng phải thể hiện sự thành tâm, sạch sẽ và trang trọng.
- Không dùng hoa quả giả, trái cây đã chín nẫu
Tuyệt đối không dâng cúng hoa giả, quả nhựa vì thiếu sự trang trọng. Hoa quả phải tươi ngon, không bị héo úa hay dập nát. Lòng thành kính phải đến từ những thứ thật và tinh khiết nhất.
- Ưu tiên cúng đồ ăn mặn vào ngày mùng 1, ngày Rằm
Theo quan niệm dân gian, mùng 1 và ngày Rằm là những ngày nên ăn chay tịnh. Do đó, gia chủ nên cúng đồ chay, hoa quả, bánh kẹo thay vì cúng đồ ăn mặn vào những ngày này.
Kiêng kỵ về các vật phẩm thờ cúng
Các vật phẩm trên bàn thờ là vật linh thiêng, cần được lựa chọn và giữ gìn cẩn thận.
- Không dùng đồ thờ bị nứt, vỡ, không đồng bộ
Các vật phẩm thờ cúng bị sứt mẻ, nứt vỡ được cho là mang điềm không may, cần được thay thế ngay. Gia chủ nên chọn một bộ đồ thờ đồng bộ về chất liệu và màu sắc, ví dụ như một bộ đồ thờ men rạn Bát Tràng, để tạo nên sự trang nghiêm và hài hòa cho không gian thờ tự.
- Bát hương phải được bốc đúng cách, không tự ý xê dịch
Bát hương là vật phẩm quan trọng nhất, không được tự ý di chuyển. Việc bốc bát hương lần đầu cần được thực hiện bởi người có kinh nghiệm hoặc các thầy tại chùa để đảm bảo đúng nghi lễ. Sau khi đã an vị, tuyệt đối không xê dịch bát hương một cách tùy tiện.
Kiêng kỵ về sự sạch sẽ
Sự thanh tịnh và sạch sẽ là yêu cầu bắt buộc đối với không gian thờ cúng.
- Giữ bàn thờ luôn sạch sẽ, gọn gàng, không để bám bụi bẩn
Bàn thờ cần được lau dọn thường xuyên, giữ cho luôn sạch sẽ, không bám bụi. Điều này vừa giúp không gian thờ cúng được trang nghiêm, vừa thể hiện sự quan tâm, chăm sóc của con cháu.
- Người thực hiện lau dọn (bao sái) bàn thờ phải sạch sẽ
Trước khi thực hiện việc lau dọn, bao sái bàn thờ (đặc biệt vào dịp cuối năm), người thực hiện cần tắm rửa sạch sẽ, ăn mặc gọn gàng, trang nghiêm để thể hiện sự tôn kính.
Câu hỏi thường gặp về cách bài trí bàn thờ gia tiên
Dưới đây là giải đáp cho một số thắc mắc phổ biến mà nhiều gia đình gặp phải trong quá trình thờ cúng gia tiên.
1. Có nên đặt bàn thờ Thần Phật chung với bàn thờ Gia tiên không?
Không nên. Theo nguyên tắc, bàn thờ Phật cần đặt ở vị trí cao nhất, trang trọng nhất trong nhà. Nếu không gian hạn chế, có thể đặt chung trên một bàn thờ nhưng phải phân cấp rõ ràng: tượng Phật hoặc ảnh Phật đặt ở tầng cao nhất, sau đó mới đến bàn thờ gia tiên ở tầng thấp hơn. Bàn thờ Phật nên dùng đồ cúng chay tịnh hoàn toàn.
Bàn thờ gia tiên nên có mấy bát hương là đúng?
Số lượng bát hương phụ thuộc vào quy mô và tục lệ thờ cúng của mỗi gia đình. Phổ biến nhất là 1 hoặc 3 bát hương.
- 1 bát hương: Thờ chung Thần linh và Gia tiên. Phù hợp với không gian nhỏ.
- 3 bát hương: Là cách thờ cúng đầy đủ nhất, bao gồm bát hương thờ Thần linh ở giữa, bát hương thờ Gia tiên và bát hương thờ Bà Cô Ông Mãnh ở hai bên.
2. Lau dọn bàn thờ (bao sái) vào thời điểm nào là tốt nhất?
Việc lau dọn bàn thờ có thể thực hiện thường xuyên. Tuy nhiên, nghi lễ bao sái tổng thể quan trọng nhất thường được tiến hành vào dịp cuối năm, cụ thể là sau ngày 23 tháng Chạp (sau khi đã cúng tiễn Ông Công Ông Táo về trời) và trước ngày 30 Tết.
3. Có nên dùng lại đồ thờ cúng cũ không?
Nếu đồ thờ cúng cũ vẫn còn nguyên vẹn, sạch sẽ và gia chủ cảm thấy phù hợp thì hoàn toàn có thể tiếp tục sử dụng. Tuy nhiên, nếu vật phẩm đã bị sứt mẻ, cũ kỹ hoặc gia chủ muốn nâng cấp không gian thờ cúng cho trang trọng hơn, việc thay một bộ đồ thờ mới, chất lượng là điều nên làm.
4. Khi chuyển nhà, cần làm lễ chuyển bàn thờ gia tiên như thế nào?
Khi chuyển nhà, gia chủ cần xem ngày giờ tốt để làm lễ chuyển bàn thờ. Quy trình cơ bản bao gồm:
- Chuẩn bị mâm lễ cúng báo cáo xin phép chuyển bàn thờ tại nhà cũ.
- Đóng gói các vật phẩm thờ cúng (đặc biệt là bát hương) một cách cẩn thận, trang trọng.
- Tại nhà mới, đặt bàn thờ vào vị trí và hướng đã xác định.
- Làm lễ an vị bát hương và nhập trạch, mời Gia tiên và Thần linh về ngự tại ngôi nhà mới.
Đây là một nghi lễ quan trọng, gia chủ nên thực hiện một cách thành tâm và cẩn trọng.
Bên cạnh việc bài trí đúng phong thủy, việc lựa chọn vật phẩm thờ cúng cũng đóng vai trò vô cùng quan trọng. Một bộ đồ thờ gốm sứ Bát Tràng là lựa chọn lý tưởng để đảm bảo sự đồng bộ, trang nghiêm và thể hiện trọn vẹn những giá trị văn hóa, tâm linh sâu sắc.
Nếu bạn cần tư vấn chi tiết hơn về cách chọn lựa các vật phẩm thờ cúng bằng gốm sứ Bát Tràng sao cho hợp mệnh và không gian, đừng ngần ngại liên hệ với Xưởng Gốm Bát Tràng. Với kinh nghiệm lâu năm, chúng tôi luôn sẵn lòng hỗ trợ bạn kiến tạo một không gian thờ tự tâm linh và trọn vẹn nhất.