Hướng Dẫn Gốm Bát Tràng
Cách Vệ Sinh Và Bảo Quản Gốm Sứ Bát Tràng
Cách vệ sinh và bảo quản gốm sứ Bát Tràng phụ thuộc vào công năng và bề mặt của từng món. Với đồ dùng hằng ngày, hãy rửa bằng dụng cụ mềm, tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột và không cầm nhấc bằng quai hoặc vòi. Nếu món đồ đã nứt, mẻ hoặc không rõ công năng, không tiếp tục dùng với thực phẩm. Riêng máy rửa bát, lò vi sóng và lò nướng, hãy làm theo hướng dẫn của đúng sản phẩm.
Trong cụm hướng dẫn của Xưởng Gốm Bát Tràng, bài này tách rõ đồ gia dụng, đồ trang trí và sản phẩm có chi tiết vẽ hoặc dát kim để bạn chọn cách vệ sinh phù hợp.
Kiểm tra trước khi rửa: 4 câu hỏi cần trả lời
- Đây là đồ gia dụng hay đồ trang trí? Sản phẩm chỉ để trưng bày không mặc nhiên phù hợp để đựng thức ăn, đồ uống.
- Bề mặt có vẽ, dát kim hoặc gắn thêm vật liệu khác không? Những chi tiết này thường cần thao tác nhẹ hơn bề mặt men trơn.
- Có vết nứt, mẻ, rạn bất thường hay điểm sửa cũ không? Hãy dừng lại để kiểm tra trước khi ngâm hoặc chà rửa.
- Nhà bán hoặc nhãn sản phẩm có hướng dẫn riêng không? Đây là căn cứ ưu tiên cho máy rửa bát, lò vi sóng, lò nướng và mức nhiệt.
Viện Bảo tồn Canada lưu ý gốm và thủy tinh cứng nhưng giòn; va đập là nguy cơ hư hại chính, còn quai, vòi và chi tiết đắp nổi là các điểm dễ tổn thương. Vì vậy, hãy dọn trống khu vực rửa, tháo nắp rời và đỡ sản phẩm bằng cả hai tay thay vì cầm ở quai. Bạn có thể xem thêm hướng dẫn chuyên môn của Canadian Conservation Institute.
Cách rửa gốm sứ dùng hằng ngày
Bốn bước dưới đây áp dụng cho đồ gia dụng còn nguyên vẹn. Nếu sản phẩm có hướng dẫn riêng từ nơi bán, hãy ưu tiên hướng dẫn đó.
Bước 1: để sản phẩm về nhiệt độ ổn định
Không rót nước rất nóng vào một món đồ vừa lấy từ nơi lạnh, hoặc đặt đồ đang nóng lên bề mặt lạnh. Thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể tạo ứng suất trong vật liệu và làm tăng rủi ro nứt. Nếu vừa sử dụng, hãy chờ sản phẩm nguội tự nhiên trước khi rửa.
Bước 2: dùng nước, chất rửa dịu và miếng rửa mềm
Với bát, đĩa, cốc và ấm chén men trơn còn nguyên vẹn, có thể rửa bằng nước ấm vừa, lượng nhỏ nước rửa chén và miếng bọt biển mềm. Không dùng búi kim loại, bột chà mạnh hoặc lưỡi cứng trên bề mặt men, hoa văn vẽ ngoài men và phần dát kim.
Bước 3: xử lý vết trà, cà phê theo mức độ
Trước tiên, ngâm ngắn với nước ấm và nước rửa chén rồi lau bằng khăn mềm. Nếu vết chưa hết, lặp lại bằng thao tác nhẹ thay vì tăng lực chà. Với vết bám sâu trong rạn, bề mặt xốp, đồ cổ hoặc đồ đã sửa, không tự pha axit hay chất tẩy mạnh. Sản phẩm có giá trị sưu tầm nên được người có chuyên môn kiểm tra trước.
Bước 4: tráng sạch và để khô hoàn toàn
Tráng hết chất rửa, úp ở vị trí chắc chắn và có khe thoáng. Với ấm, bình, hũ hoặc sản phẩm có lòng sâu, hãy bảo đảm bên trong đã khô trước khi đậy nắp để hạn chế mùi ẩm. Khi lau, giữ phần thân; không treo hoặc xoay sản phẩm bằng quai.
Đồ trang trí, men rạn và chi tiết dát kim cần lưu ý gì?
Với bình, tượng hoặc đồ trưng bày, phòng bụi thường an toàn hơn phải làm sạch nhiều lần. Dùng chổi lông rất mềm hoặc khăn sạch, thao tác trên mặt bàn có lót. Không nhấc bình bằng cổ, không cầm tượng ở chi tiết chìa ra và không chồng nhiều món lên nhau.
Phân biệt men rạn với vết nứt kết cấu
Men rạn có chủ ý không đồng nghĩa với nứt kết cấu. Men rạn là hiệu ứng trên lớp men; còn vết nứt kết cấu có thể chạy qua thân, làm món đồ yếu đi hoặc rò chất lỏng. Người mua khó xác định chắc chắn chỉ từ một bức ảnh. Nếu vết mới xuất hiện, có cạnh sắc, thấm nước, đổi màu hoặc phát tiếng bất thường khi sử dụng, hãy ngừng dùng và liên hệ nơi bán để kiểm tra.
Với vàng kim và màu vẽ ngoài men
Với vàng kim, màu vẽ ngoài men hoặc bề mặt mờ, ưu tiên lau nhẹ bằng khăn mềm. Không mặc nhiên cho vào máy rửa bát hoặc lò vi sóng: kim loại trang trí và lớp hoàn thiện của từng sản phẩm có yêu cầu khác nhau.
Có dùng được máy rửa bát, lò vi sóng và lò nướng không?
Không thể kết luận cho toàn bộ “gốm sứ Bát Tràng”. Hai món cùng hình dáng có thể khác xương gốm, men, màu trang trí, chi tiết kim loại và quy trình hoàn thiện. Hãy kiểm tra thông tin trên danh mục sản phẩm rồi quyết định theo các nguyên tắc sau:
- Chỉ dùng máy rửa bát hoặc lò vi sóng khi trang sản phẩm, nhãn hoặc đơn vị bán xác nhận rõ.
- Không cho sản phẩm có dát kim, viền kim loại hoặc cảnh báo trang trí vào lò vi sóng.
- Không dùng đồ trang trí, đồ không rõ nguồn gốc hoặc không rõ công năng để nấu, đựng hay bảo quản thực phẩm.
- Không chuyển sản phẩm trực tiếp từ tủ lạnh sang lò nóng hoặc ngược lại.
Nếu thông tin trên trang sản phẩm chưa đủ, hãy gọi 0886.889.146 và gửi đúng mã hoặc ảnh sản phẩm. Chúng tôi sẽ kiểm tra theo mẫu cụ thể thay vì trả lời chung cho cả dòng gốm.
Khi nào nên ngừng dùng với thực phẩm?
Hãy tạm ngừng dùng để nấu, đựng hoặc phục vụ thực phẩm nếu sản phẩm bị nứt hoặc mẻ ở miệng. Cũng nên dừng dùng khi lớp trang trí ở vùng tiếp xúc thức ăn bị bong, sản phẩm có cảnh báo “chỉ dùng trang trí”, hoặc bạn không xác định được nguồn gốc và công năng.
Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cảnh báo rằng chì có thể có trong một số lớp men hoặc trang trí. Đồ làm không đúng quy trình, đồ hư hỏng hoặc quá mòn có thể làm tăng rủi ro thôi nhiễm. FDA cũng khuyến nghị không dùng đồ có cảnh báo chỉ để trang trí cho việc nấu, phục vụ hay lưu trữ thực phẩm. Đây là nguyên tắc thận trọng chung, không phải kết luận rằng một món đồ cụ thể có hay không có chì. Xem hướng dẫn về đồ gốm tráng men của FDA.
Cách cất giữ để hạn chế mẻ, xước và đổ vỡ
- Đặt món nặng ở tầng thấp, trên mặt phẳng vững và tránh sát mép kệ.
- Không chồng đồ trang trí hoặc vật có chi tiết nổi; với bát đĩa, dùng tấm lót mềm giữa các món nếu phải xếp chồng.
- Tách nắp rời và chèn nhẹ khi di chuyển để nắp không va vào miệng bình, ấm hoặc hũ.
- Không để các món chạm nhau trong hộp; dùng vật liệu đệm để chống lăn và va đập.
- Giữ tủ, kệ sạch và khô; hạn chế nơi trẻ nhỏ, thú cưng hoặc lối đi dễ va quệt.
Nếu cần gửi đi xa, xem thêm quy trình đóng gói chống sốc. Khi nhận hàng, nên quay lại quá trình mở kiện và kiểm tra ngay theo chính sách đổi trả, bảo hành.
Checklist chăm sóc nhanh
- Đọc hướng dẫn của đúng sản phẩm.
- Kiểm tra nứt, mẻ và chi tiết trang trí trước khi rửa.
- Đỡ thân bằng hai tay; không nhấc bằng quai hoặc vòi.
- Dùng dụng cụ mềm, tránh chất chà mạnh.
- Tránh sốc nhiệt và để khô hoàn toàn trước khi cất.
- Không dùng cho thực phẩm nếu sản phẩm chỉ để trang trí hoặc công năng không rõ.
Nếu món đồ dùng với đồ ăn hoặc thức uống, hãy kiểm tra thêm hướng dẫn về gốm sứ tiếp xúc thực phẩm trước khi tiếp tục sử dụng sản phẩm có vết nứt, mẻ hoặc công năng chưa rõ.
Với câu hỏi về một mẫu cụ thể, hãy gửi mã sản phẩm hoặc ảnh qua kênh liên hệ của Xưởng Gốm Bát Tràng để được kiểm tra đúng loại.